یوزپلنگ ایرانی

یوزایرانی(یوزپلنگ ایرانی):

نام علمی: Acinonyx Jubatus

نام انگلیسی: Cheetah

تولید مثل:

معمولاً در اواسط زمستان و گاهی هم در اوایل بهار جفت‌گیری ‌می‌کنند. مدت بارداری حدود ۳ ماه است و ۱ تا ۴ بچه به دنیا می‌آورند. بچه‌ها حدوداً تا ۱۸ ماهگی (۱ سال و نیم) با مادر زندگی می‌کنند و در سن ۲ تا ۳ سالگی قادر به تولیدمثل هستند. طول عمر آن‌ها در طبیعت حداکثر ۱۴ سال و در اسارت ۲۱ سال است.

تغذیه:

این حیوان از پستاندارانی مانند آهو – جبیر – کل و بز – قوچ و میش – خرگوش و جوندگان تغذیه ‌می‌کند.

وضعیت حفاظتی:

این گونه از نظر جهانی به عنوان آسیب پذیر و زیرگونه‌ی آسیایی در معرض خطر انقراض است.

زیستگاه:

در مناطق بیابانی – نیمه بیابانی – استپی – و کوهستانی زندگی می‌کنند.

پراکنش در ایران: در استان های سمنان – خراسان – کرمان – یزد – اصفهان می‌باشد؛ ولی درحال حاضر اغلب یوزها در پارک حفاظت‌شده توران دیده می‌شوند.

مشخصات ظاهری:

سر کوچک، دست و پای کشیده، کمرِ باریک، سینه بزرگ، دُم بلند و گوش‌های کوچک گرد دارد. سطح بدن او پوشیده از موهای زرد و زرد کم‌رنگ با خال‌هایی سیاه توپُر است. موهای قسمت زیرین بدن یوزپلنگ سفید است و دو نوار سیاه از گوشه‌ی چشم تا دهان امتداد دارد. پنجه‌ها با ناخُن‌های غیرقابل جمع‌شدن، از مهم‌ترین ویژگی تمایز یوزپلنگ از دیگر گربه سانان است. یوز تنها گربه‌سانی است که از دور شباهت زیادی به سگ‌سانان دارد.

طول سر و تنه: ۱۱۰ تا ۱۳۰ سانتی متر

طول دم: ۶۰ تا ۸۰ سانتی متر

ارتفاع: ۶۷ تا ۹۴ سانتی متر

وزن:۲۰ تا ۴۰ کیلوگرم

عادت و رفتار:

روزگرد است، ولی شب‌های مهتابی نیز فعال است. به‌صورت انفرادی یا گروه‌هایی شامل مادر و بچه یا دو برادر هستند. حسّ بینایی این حیوان بسیار قوی است. یوزپلنگ مانند گربه‌سانان برای طعمه‌اش کمین نمی‌کند، بلکه مانند سگ‌سانان طعمه خود را تعقیب می‌کند. یوز سریع‌ترین دونده روی زمین است و قادر است ظرف ۳ ثانیه سرعت خود را از ۰ به ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت برساند.

یوزها معمولاً صبح زود در نقطه‌ی بلندی مستقر می‌شوند، پس از انتخاب طعمه به آرامی به آن نزدیک می‌شوند، با گام‌های بلند آن را تعقیب می‌کنند و به زمین می‌زنند، سپس با گاز گرفتن گلو آن را خفه می‌کند. یوزها پس از سیر شدن غذای خود را رها می‌کنند و دیگر به آن منطقه برنمی‌گردند.

درگذشته یوزها را مانند سگ تربیت و برای شکار آهو استفاده می‌کردند.

علت انقراض:

شکار و تخریب زیستگاه و اِشغال آبشخورها از سوی دام‌داران و کم‌شدن طعمه از عوامل کاهش تعداد این حیوان و انقراض نسل آن در اغلب زیستگاه‌های کشور است.

زیرگونه‌ی دیگر یوز در آفریقا جمعیت مناسبی دارد.